Rachunek bankowy w Wielkiej Brytanii, na którym znajdowało się ponad 1 milion funtów, przez dłuższy czas pozostawał objęty nakazem zamrożenia środków, czyli Account Freezing Order (AFO), w związku z trwającym dochodzeniem policyjnym. Posiadacz rachunku, klient prowadzący działalność gospodarczą w kilku jurysdykcjach, próbował uzyskać wyjaśnienia oraz przekazywał organom prowadzącym dochodzenie dokumenty potwierdzające pochodzenie środków. Działania te nie przyniosły jednak istotnych rezultatów.
IMD Corporate otrzymało zlecenie na krótko przed upływem okresu obowiązywania istniejącego nakazu zamrożenia rachunku. Uzyskaliśmy dokumenty sądowe, przeanalizowaliśmy źródło pochodzenia środków, zweryfikowaliśmy dokumentację z Polski i innych jurysdykcji oraz podjęliśmy bezpośredni kontakt z jednostką policji prowadzącą dochodzenie. Pozwoliło to wykazać, że nie istniały już podstawy do dalszego zamrożenia środków.
Po przedstawieniu zgromadzonych dowodów policja sama wystąpiła do Magistrates’ Court o uchylenie Account Freezing Order. Wniosek został rozpoznany w ciągu około tygodnia, nakaz został uchylony, a następnie odblokowano ponad 1 milion funtów.
Czym jest Account Freezing Order?
Account Freezing Order, określany skrótem AFO, jest środkiem prawnym pozwalającym na zamrożenie środków znajdujących się na rachunku bankowym w ramach cywilnego postępowania dotyczącego odzyskiwania mienia na podstawie części 5 ustawy Proceeds of Crime Act 2002 (POCA).
Uprawniony funkcjonariusz może wystąpić o wydanie takiego nakazu, jeżeli istnieją uzasadnione podstawy do podejrzenia, że pieniądze znajdujące się na rachunku stanowią mienie podlegające odzyskaniu na podstawie POCA albo są przeznaczone do wykorzystania w działalności niezgodnej z prawem.
W Anglii i Walii wnioski te są rozpatrywane przez Magistrates’ Court. W określonych okolicznościach wniosek może zostać złożony bez uprzedniego powiadomienia właściciela rachunku, jeżeli wcześniejsze poinformowanie go mogłoby utrudnić późniejsze działania zmierzające do przepadku środków.
Co istotne, wydanie Account Freezing Order nie oznacza samo w sobie, że posiadacz rachunku popełnił przestępstwo. Nie prowadzi również automatycznie do przepadku pieniędzy. Nakaz uniemożliwia wypłatę lub przekazywanie środków w okresie, w którym organy prowadzą dochodzenie i ustalają, czy powinny podjąć dalsze działania.
AFO może obowiązywać przez okres określony przez sąd, jednak zgodnie z przepisami maksymalnie przez dwa lata od daty jego wydania. Sąd ma również prawo zmienić warunki nakazu lub go uchylić.
Ponad 1 milion funtów zamrożony bez dostępu klienta do dokumentów sądowych
Klient posiadał rachunki bankowe w kilku jurysdykcjach w związku ze swoją międzynarodową działalnością gospodarczą. Na rachunku w Wielkiej Brytanii znajdowało się ponad 1 milion funtów, które w tym czasie nie były aktywnie wykorzystywane.
Klient dowiedział się o ograniczeniu dopiero po sprawdzeniu rachunku w Wielkiej Brytanii. Wcześniej nie otrzymał ani opieczętowanego nakazu sądowego, ani wniosku będącego podstawą jego wydania, który wyjaśniałby przyczyny zamrożenia środków.
Miało to istotne znaczenie, ponieważ sam nakaz nie musi zawierać pełnego opisu okoliczności faktycznych, na których organ prowadzący dochodzenie oparł swój wniosek. Aby prawidłowo ocenić sprawę, konieczne było więc uzyskanie pierwotnego wniosku oraz materiałów przedstawionych Magistrates’ Court.
Przepisy wymagają również, aby Account Freezing Order przewidywał odpowiednie zawiadomienie osób, których dotyczy. Kwestie związane z zawiadomieniem należy jednak oceniać z uwzględnieniem okoliczności złożenia pierwotnego wniosku, w tym prawa organów do wystąpienia do sądu bez wcześniejszego powiadomienia zainteresowanej osoby.
Próby rozwiązania sprawy zamrożonego rachunku bezpośrednio z policją
Przed zleceniem sprawy IMD Corporate klient przez kilka miesięcy kontaktował się bezpośrednio z funkcjonariuszem odpowiedzialnym za dochodzenie.
Przekazywał dokumenty oraz wyjaśnienia dotyczące środków i prowadzonej działalności międzynarodowej. Pomimo tych działań sytuacja nie ulegała zmianie. Klient był wielokrotnie informowany, że dochodzenie nadal trwa, a dalsze informacje zostaną przekazane, gdy tylko będą dostępne.
Dla osoby lub przedsiębiorstwa, którego dotyczy zamrożony rachunek bankowy w Wielkiej Brytanii, taka sytuacja może powodować znaczną niepewność. Jeżeli sprawa dotyczy dużych kwot, samo przesyłanie dokumentów funkcjonariuszowi prowadzącemu dochodzenie może nie wystarczyć. Przedstawione dowody powinny odnosić się bezpośrednio do konkretnych wątpliwości stanowiących podstawę Account Freezing Order.
Analiza Account Freezing Order przeprowadzona przez IMD Corporate
Po przyjęciu zlecenia IMD Corporate w pierwszej kolejności przeprowadziło szczegółową analizę dokumentów i informacji dostępnych klientowi.
Następnie skontaktowaliśmy się z policją oraz sądem w celu uzyskania materiałów, których klient wcześniej nie otrzymał, w tym dokumentów związanych z pierwotnym wnioskiem o wydanie nakazu.
Sprawa wymagała szczegółowej analizy transgranicznej. Klient prowadził działalność gospodarczą w kilku państwach i posiadał m.in. udziały w spółkach w Polsce. Dokumenty dotyczące własności, transakcji oraz legalnego pochodzenia środków należało więc ocenić również w kontekście polskiego systemu prawnego i gospodarczego.
IMD Corporate przeanalizowało odpowiednie polskie rejestry oraz dokumenty źródłowe, w tym materiały sporządzone w języku polskim. Miało to szczególne znaczenie, ponieważ prawidłowa interpretacja zagranicznej dokumentacji korporacyjnej wymaga nie tylko znajomości języka, ale także rozumienia systemu prawnego i realiów gospodarczych, w których dokumenty zostały sporządzone.
Na podstawie dokumentacji, informacji przekazanych przez klienta oraz danych uzyskanych z odpowiednich oficjalnych rejestrów przygotowano szczegółowe oświadczenie świadka (witness statement). Materiał dowodowy został następnie przekazany bezpośrednio jednostce policji prowadzącej dochodzenie.
Był to istotny moment w sprawie. Zamiast przekazywania pojedynczych dokumentów bez szerszego wyjaśnienia prawnego, policja otrzymała uporządkowany materiał dowodowy przedstawiający historię środków, ich własność oraz gospodarcze okoliczności ich pochodzenia.
Uzyskanie i analiza wniosku złożonego przez policję
IMD Corporate uzyskało również dokumenty sądowe związane z wydaniem nakazu zamrożenia rachunku.
Był to kluczowy etap. Zgodnie z POCA Magistrates’ Court ocenia, czy istnieją uzasadnione podstawy do podejrzenia, że środki stanowią mienie podlegające odzyskaniu albo są przeznaczone do wykorzystania w działalności niezgodnej z prawem.
Aby właściwie odnieść się do stanowiska organów, konieczne było więc ustalenie, jakie dokładnie okoliczności i podejrzenia stanowiły podstawę pierwotnego wniosku.
W tej sprawie organy wcześniej podejmowały działania mające na celu dalsze utrzymanie zamrożenia środków. Gdy IMD Corporate przejęło sprawę, okres obowiązywania istniejącego nakazu zbliżał się do końca. Zespół prawny miał zatem ograniczony czas na uzyskanie właściwych materiałów, analizę stanowiska policji, zebranie dowodów z kilku jurysdykcji i przedstawienie ich funkcjonariuszom prowadzącym dochodzenie.
Uchylenie Account Freezing Order i odblokowanie środków
Po podjęciu przez IMD Corporate kontaktu z policją i przedstawieniu odpowiednio przygotowanego materiału dowodowego organ prowadzący dochodzenie uznał, że nie istnieją już podstawy do dalszego utrzymywania ograniczenia.
Zgodnie z sekcją 303Z4 ustawy POCA uprawniony funkcjonariusz lub osoba, której dotyczy Account Freezing Order, może wystąpić do właściwego sądu o zmianę lub uchylenie nakazu. W tym przypadku to sama policja wystąpiła do Magistrates’ Court o jego uchylenie.
Wniosek został złożony, a rozprawę wyznaczono w ciągu około tygodnia. Magistrates’ Court wydał następnie postanowienie kończące obowiązywanie nakazu zamrożenia rachunku.
Policja poinformowała również bank o uchyleniu nakazu. Ze względu na to, że sprawa dotyczyła kwoty przekraczającej 1 milion funtów, bank musiał następnie przeprowadzić własne wewnętrzne procedury zgodności i autoryzacji, zanim klient odzyskał dostęp do pieniędzy.
Środki zostały ostatecznie odblokowane.
Najważniejsze kwestie dla firm i osób, których rachunek bankowy w Wielkiej Brytanii został zamrożony
Account Freezing Order może na dłuższy czas pozbawić właściciela rachunku dostępu do znacznych środków finansowych, podczas gdy organy prowadzą dochodzenie. Dlatego odpowiednio wczesna analiza prawna może mieć duże znaczenie.
Pierwszym krokiem jest zazwyczaj dokładne ustalenie, dlaczego rachunek bankowy został zamrożony. Może to wymagać uzyskania pierwotnego wniosku, postanowienia sądu oraz dokumentów przedstawionych na jego poparcie. Poleganie wyłącznie na korespondencji z funkcjonariuszem prowadzącym dochodzenie może nie wystarczyć.
Jeżeli środki pochodzą z działalności gospodarczej prowadzonej za granicą, inwestycji lub udziałów w spółkach, dowody dotyczące źródła pochodzenia środków i źródła majątku powinny być przedstawione w uporządkowany i prawnie istotny sposób.
Zagraniczne rejestry spółek, historia transakcji, dokumentacja korporacyjna oraz odpowiednie wyjaśnienia mogą mieć kluczowe znaczenie dla wykazania legalnego pochodzenia pieniędzy.
Sprawy transgraniczne często wymagają czegoś więcej niż samego tłumaczenia dokumentów. Niezbędne może być również zrozumienie, w jaki sposób zagraniczne rejestry korporacyjne, dokumenty spółek i struktury biznesowe powinny być interpretowane w ramach postępowania prowadzonego w Wielkiej Brytanii.
Przepisy przyznają Magistrates’ Court prawo do zmiany lub uchylenia Account Freezing Order w dowolnym momencie po złożeniu odpowiedniego wniosku. POCA przewiduje również możliwość dochodzenia odszkodowania w wyjątkowych okolicznościach, jeżeli wydano AFO, środki nie zostały ostatecznie objęte przepadkiem, a osoba, której dotyczył nakaz, poniosła z tego powodu stratę.
W przypadku firm, inwestorów i osób fizycznych, których dotyczy Account Freezing Order, zamrożenie rachunku bankowego w Wielkiej Brytanii lub dochodzenie na podstawie POCA, uzyskanie dokumentacji stanowiącej podstawę nakazu oraz przedstawienie jasnych dowodów odnoszących się bezpośrednio do zastrzeżeń organów może mieć decydujące znaczenie dla wyniku sprawy.
IMD Corporate doradza klientom w złożonych sporach gospodarczych, postępowaniach dotyczących majątku oraz sprawach transgranicznych dotyczących przedsiębiorstw i osób posiadających międzynarodowe interesy gospodarcze.
Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani profesjonalnej. Należy pamiętać, że przepisy prawa mogły ulec zmianie od czasu opublikowania tego artykułu.