...
Rozpocznij czat teraz

Strona główna Centrum doradztwa Czytelnia Naruszenie umowy o pracę – Employment Tribunal czy sąd cywilny?

Naruszenie umowy o pracę – Employment Tribunal czy sąd cywilny?

Naruszenie umowy o pracę – Employment Tribunal czy sąd cywilny?

Skontaktuj się z członkiem naszego międzynarodowego zespołu specjalistów ds. prawa korporacyjnego i biznesowego w Wielkiej Brytanii, dzwoniąc pod numer 0330 107 0109.

Umowa o pracę, podobnie jak każda inna umowa, nakłada określone obowiązki na jej strony – w tym przypadku pracodawcę i pracownika. Jeżeli pracodawca nie wywiązuje się ze swoich zobowiązań umownych, pracownik może mieć podstawy do wystąpienia z roszczeniem z tytułu naruszenia umowy. To samo może dotyczyć roszczeń pracodawcy wobec pracownika.

W Anglii i Walii istnieją dwie główne drogi dochodzenia roszczeń z tytułu naruszenia umowy o pracę: przed Employment Tribunal, czyli trybunałem pracy, oraz przed sądami cywilnymi.

Dochodzenie roszczeń przed Employment Tribunal

Zakres właściwości Employment Tribunal w sprawach dotyczących roszczeń umownych jest ograniczony. Pracownik może dochodzić takiego roszczenia przed trybunałem zasadniczo dopiero po zakończeniu zatrudnienia, a roszczenie musi powstać w związku z rozwiązaniem stosunku pracy lub pozostawać wówczas niezaspokojone.

Zakończenie zatrudnienia nie musi przy tym wynikać ze zwolnienia przez pracodawcę. Roszczenie może również powstać po rezygnacji pracownika.

Typowym przykładem jest wrongful dismissal, czyli rozwiązanie umowy z naruszeniem wynikającego z niej prawa pracownika do okresu wypowiedzenia. Należy odróżnić to od unfair dismissal, czyli nieuzasadnionego zwolnienia w rozumieniu ustawowego prawa pracy. W pierwszym przypadku chodzi przede wszystkim o prawa wynikające z umowy, w drugim – o ochronę przyznaną pracownikowi przez przepisy prawa.

Nie wszystkie spory wynikające z umowy mogą być rozpoznawane przez Employment Tribunal. Wyłączone są między innymi roszczenia dotyczące szkód na osobie, a także niektóre spory odnoszące się do zakwaterowania, własności intelektualnej, poufności czy ograniczeń konkurencji.

Jaki jest termin na złożenie roszczenia przed Employment Tribunal?

W przypadku zatrudnienia zakończonego 1 października 2026 r. lub później standardowy termin wynosi sześć miesięcy minus jeden dzień od skutecznej daty zakończenia zatrudnienia.

Jeżeli rozwiązanie stosunku pracy lub ostatni dzień pracy przypadał przed 1 października 2026 r., nadal obowiązuje wcześniejszy podstawowy termin wynoszący trzy miesiące minus jeden dzień.

Przed złożeniem roszczenia pracownik musi zazwyczaj zgłosić sprawę do ACAS w ramach procedury Early Conciliation. Zasady tej procedury wpływają na sposób obliczania ostatecznego terminu na wniesienie roszczenia. Dlatego dokładna data powinna być ustalana z uwzględnieniem daty zgłoszenia sprawy do ACAS oraz daty wydania odpowiedniego certyfikatu.

Spóźnione roszczenie może zostać przyjęte jedynie wtedy, gdy Employment Tribunal uzna, że jego wniesienie w terminie nie było rozsądnie możliwe oraz że po ustaniu przeszkody roszczenie zostało złożone w dalszym rozsądnym terminie. Jest to jednak wyjątek stosowany w ograniczonym zakresie.

Jakiej kwoty można dochodzić?

W przypadku roszczeń umownych Employment Tribunal może zasądzić maksymalnie £25,000. Limit ten dotyczy także kilku roszczeń wynikających z tej samej umowy.

Oznacza to, że pracownik nie powinien prowadzić roszczenia umownego przed Employment Tribunal do wydania wyroku, zakładając, że następnie będzie mógł dochodzić przed sądem cywilnym pozostałej części przekraczającej £25,000.

Orzecznictwo potwierdza, że wcześniejsze rozstrzygnięcie Employment Tribunal może uniemożliwić późniejsze dochodzenie przed sądem cywilnym dodatkowej kwoty wynikającej z tej samej podstawy roszczenia.

Czy można odzyskać koszty obsługi prawnej?

W Employment Tribunal zasadą jest, że każda ze stron ponosi własne koszty prawne, niezależnie od wyniku sprawy.

Pracownik, który wygra postępowanie, nie powinien więc zakładać, że pracodawca zwróci mu koszty wynagrodzenia prawnika.

Trybunał może jednak w określonych sytuacjach wydać decyzję o zwrocie kosztów. Może to nastąpić między innymi w przypadku nieracjonalnego lub dokuczliwego sposobu prowadzenia sprawy, gdy roszczenie albo odpowiedź na roszczenie nie miały rozsądnych szans powodzenia, bądź gdy strona nie przestrzegała wymogów proceduralnych.

Zwrot kosztów przed Employment Tribunal ma zatem charakter wyjątkowy.

Bezprawne potrącenia z wynagrodzenia

Roszczenie z tytułu unlawful deductions from wages, czyli bezprawnych potrąceń z wynagrodzenia, jest odrębnym roszczeniem ustawowym. Nie jest ono roszczeniem umownym dochodzonym w ramach ograniczonej właściwości Employment Tribunal.

Takie roszczenie może zostać wniesione przez uprawnioną osobę wykonującą pracę, w tym pracownika, także w trakcie trwania zatrudnienia. Nie jest więc konieczna rezygnacja ani zwolnienie.

Limit £25,000 dotyczący roszczeń umownych nie ma zastosowania do tego rodzaju roszczenia ustawowego. Obowiązują jednak odrębne przepisy ograniczające okres, za który można odzyskać zaległe kwoty.

Obecnie podstawowy termin na wniesienie roszczenia wynosi sześć miesięcy od daty danego potrącenia lub, w przypadku serii potrąceń, od ostatniego z nich. Należy przy tym uwzględnić odpowiednie przepisy przejściowe oraz wpływ procedury ACAS Early Conciliation na obliczenie terminu.

Dochodzenie roszczeń przed sądami cywilnymi

Nie ma wymogu wcześniejszego zakończenia zatrudnienia

Roszczenie z tytułu naruszenia umowy o pracę może być również dochodzone przed sądem cywilnym, zazwyczaj przed County Court. Sprawy o wyższej wartości lub większym stopniu skomplikowania mogą trafić do High Court.

W przeciwieństwie do ograniczonej właściwości Employment Tribunal, dochodzenie roszczenia przed sądem cywilnym nie jest uzależnione od wcześniejszego zakończenia zatrudnienia.

Pracownik może więc dochodzić istniejących praw umownych, nadal pozostając zatrudnionym.

Przykładowo, spór dotyczący niewypłaconego wynagrodzenia należnego na podstawie umowy nie musi czekać do momentu rezygnacji pracownika albo jego zwolnienia. Pracownik musi jednak wykazać istnienie konkretnego zobowiązania umownego oraz wskazać, w jaki sposób pracodawca je naruszył.

Jaki jest termin na wniesienie roszczenia?

W przypadku standardowego roszczenia wynikającego ze zwykłej umowy termin przedawnienia wynosi co do zasady sześć lat od dnia powstania podstawy roszczenia, najczęściej od dnia naruszenia umowy.

Termin ten nie rozpoczyna się automatycznie z chwilą zakończenia zatrudnienia ani w momencie, gdy pracownik dowiedział się o naruszeniu.

Jeżeli jednak roszczenie dotyczy kolejnych niewypłaconych świadczeń, poszczególne płatności mogą podlegać odrębnym terminom przedawnienia.

Czy wysokość odszkodowania jest nieograniczona?

W postępowaniu przed sądami cywilnymi nie obowiązuje odpowiednik limitu £25,000 stosowanego przez Employment Tribunal w odniesieniu do roszczeń umownych.

Roszczenie o wartości przekraczającej tę kwotę może więc być dochodzone bez tego ograniczenia.

Brak ustawowego limitu nie oznacza jednak, że wysokość odszkodowania jest nieograniczona.

Pracownik może dochodzić kwot należnych na podstawie umowy lub odszkodowania możliwego do uzyskania zgodnie z odpowiednimi zasadami prawa.

Roszczenie odszkodowawcze wymaga wykazania rzeczywistej szkody wynikającej z naruszenia umowy. Na wysokość możliwego do uzyskania odszkodowania mogą wpływać również zasady dotyczące przewidywalności szkody oraz obowiązek podejmowania rozsądnych działań w celu jej ograniczenia.

W typowej sprawie dotyczącej wrongful dismissal odszkodowanie będzie zwykle koncentrować się na wynagrodzeniu i świadczeniach umownych utraconych w okresie wypowiedzenia, z uwzględnieniem odpowiednich potrąceń oraz postanowień umowy.

Postępowanie sądowe nie daje natomiast automatycznie prawa do odzyskania całego przyszłego wynagrodzenia ani do odszkodowania za sam sposób, w jaki doszło do zwolnienia.

Czy można odzyskać koszty prawne?

W postępowaniu cywilnym możliwość odzyskania kosztów zależy w dużej mierze od trybu, do którego zostanie przypisana sprawa.

a) Small claims track

W sprawach rozpoznawanych w tym trybie koszty wynagrodzenia prawnika co do zasady nie podlegają zwrotowi od drugiej strony.

Można natomiast odzyskać niektóre ograniczone koszty, takie jak opłaty sądowe czy określone wydatki związane z udziałem w rozprawie. Sąd może również zasądzić dodatkowe koszty w przypadku nieracjonalnego zachowania jednej ze stron.

b) Fast track i intermediate track

W tych trybach, jeżeli zastosowanie ma system fixed recoverable costs, wysokość kosztów prawnych możliwych do odzyskania jest zasadniczo określana według z góry ustalonych stawek.

Nie musi więc odpowiadać rzeczywistemu rachunkowi wystawionemu przez prawnika. Na wysokość odzyskiwanych kosztów wpływa między innymi etap postępowania oraz przypisany sprawie poziom złożoności.

c) Multi-track

Zasadą jest, że strona przegrywająca pokrywa koszty strony wygrywającej, z zastrzeżeniem uznania sądu.

Koszty są zwykle oceniane pod kątem ich racjonalności i proporcjonalności. Oznacza to, że nawet strona, która wygra sprawę, nie zawsze odzyska pełną kwotę faktycznie poniesionych kosztów prawnych.

Możliwość odzyskania kosztów należy zatem rozważać łącznie z ryzykiem konieczności pokrycia części kosztów pracodawcy w przypadku przegranej.

Przed wyborem właściwej drogi postępowania należy uwzględnić zarówno wartość i zasadność roszczenia, jak i potencjalną ekspozycję na koszty.

Wybór odpowiedniej drogi dochodzenia roszczenia

Przed wszczęciem postępowania pracownik powinien w szczególności rozważyć:

a) Status zatrudnienia i zakończenie stosunku pracy – czy Employment Tribunal ma w ogóle właściwość do rozpoznania danego roszczenia umownego?

b) Wartość roszczenia – czy limit £25,000 obowiązujący przed Employment Tribunal uniemożliwi odzyskanie pełnej kwoty należnej z umowy?

c) Terminy – jaki termin ma zastosowanie w danej sprawie i w jaki sposób procedura ACAS Early Conciliation wpływa na jego obliczenie?

d) Inne roszczenia – czy spór dotyczy wyłącznie naruszenia umowy, czy również ustawowych praw pracowniczych?

e) Wcześniejsze postępowania – czy to samo roszczenie umowne zostało już wcześniej rozstrzygnięte?

Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani profesjonalnej. Należy pamiętać, że przepisy prawa mogły ulec zmianie od czasu opublikowania tego artykułu.